Op naar een schone toekomst

Mag ik u meenemen naar 2030?
Na jaren van het bestrijden van een bankencrisis, een eurocrisis, een huizenmarktcrisis en een vluchtelingencrisis kan Nederland weer vooruit kijken. Weer dromen over wat wij in dit land kunnen bereiken. En die dromen waarmaken. Want als wij weer durven investeren en daarmee zelf richting willen geven aan onze toekomstige economie, dan zijn de mogelijkheden van dit land van uitvinders, ondernemers en harde werkers grenzeloos. Dan kan Nederland in 2030 de innovatiedelta van Europa zijn, koploper op het gebied van maakindustrie, wereldspeler op het gebied van duurzame technologie. Daarmee bewijzen we onze kinderen op twee manieren een dienst. We scheppen de voorwaarden voor een duurzame samenleving, die afrekent met het spook van eindigde voorraden en klimaatverandering. En we scheppen een genereuze economie die aan iedereen kansen biedt. Mijn ideaal is een Nederland waarin de oplossingen van de toekomst bedacht, uitgewerkt en gemaakt worden. Zodat er voor iedereen een baan is, van professor tot bankwerker, en alles ertussenin. Nu er weer ruimte is in de begroting en de economie, kunnen we Nederland op een duurzaam pad richting de toekomst zetten. Mag ik u meenemen naar het Nederland van 2030?

 

Een stille revolutie voorbereid
Dromen over een Nederlandse koploperspositie in duurzaamheid was tot enkele jaren geleden nog lachwekkend. Vanaf halverwege de jaren negentig had het Nederlandse energiebeleid immers doelloos rondgedobberd. Wind, nee toch biomassa, nou toch maar wind. Een concessiewet voor wind op zee? Nee joh, doe maar gewoon met vergunningen. Oh dat kan toch niet. Belastingvoordeel, nee toch subsidie, oeps subsidie op. Om gek van te worden. Logisch dat investeerders en ondernemers niets meer durfden en de vooruitgang vastliep.

 

Al meer dan tien jaar geleden werd duidelijk dat het telkens wisselende beleid funeste gevolgen had. Toch duurde het tot 2012 voordat het voornemen van een breed energieakkoord daadwerkelijk ter hand werd genomen. Met dat energieakkoord legde Nederland eindelijk een solide, want breed gedragen, basis onder een lange termijn koers voor de toekomst. Eindelijk kon Nederland de vruchten gaan plukken van wat in stilte, tegen de klippen op en vaak met grote risico’s in de laboratoria en door pioniers met lef was voorbereid. Juist in dit kleine landje riegelt het namelijk van de uitvinders en ondernemers die dit land en de wereld kunnen veranderen. En als wij als politiek de ruimte geven en als we durven investeren dan gáán we dit land en de wereld veranderen.

“Met het energieakkoord legde Nederland eindelijk een solide, want breed gedragen, basis onder een lange termijn koers voor de toekomst.”

De eerste stapjes zijn daarvoor inmiddels gezet. Het energieakkoord maakte de miljarden vrij en creëerde de zekerheid die de basis legt voor vooruitgang. Deze zomer werd bekend dat de eerste grote windparken op zee tegen veel lagere subsidies mogelijk zijn dan we hadden verwacht. De kosten van wind op zee zijn daarmee spectaculair gedaald. Dat komt door nieuwe innovaties en schaalvergroting. Maar het komt ook doordat we een lange termijn doel vaststelden, verzekeren dat de aansluiting van de windparken op het net door de overheid wordt geregeld, de subsidieregeling goed inrichten en door harde afspraken te maken voor een minimale kostendaling.

getijdencentrale

De energierevolutie kan los

Het begin is er. Nu is er een vervolg nodig. Nu moeten we de ambitie vergroten. Als overheid zelf durven investeren. Met een energieakkoord 2.0. Met een klimaatwet. Met de nieuw op te richten Nationale Investeringsbank. Richting een volledig duurzame energievoorziening. Ik neem u mee naar 2030.

 

Wind op zee kan in 2030 een groot deel in onze duurzame elektriciteitsbehoefte voorzien én de motie worden voor nieuwe werkgelegenheid en groei. De offshore industrie die nu in zwaar weer zit door teruglopend werk in olie en gaswinning, kan zo een doorstart maken en nieuwe toekomst vormgeven. Nederland kan een wereldspeler worden op het gebied van duurzame energiewinning op zee. Wind, maar op termijn ook golf en getijdenenergie. We hebben de kennis, de ervaring, de mensen en de havens ervoor. Nu nog de juiste plannen en de benodigde investeringen. In de opvolger van het energieakkoord kan de doelstelling voor offshore wind meer dan verdrievoudigd worden naar maar liefst 20.000 MegaWatt. De benodigde overheidsinvesteringen kunnen gekoppeld worden aan afspraken met investeerders dat er vanaf 2025 geen subsidies meer nodig zijn.

 

Ook het gebruik van zonne-energie kan exponentieel groeien in de komende jaren. Wanneer de overheid garandeert dat de mogelijkheden blijft bestaan om zonne-energie terug te leveren aan het net en zo het netto stroomverbruik te verminderen, zal de aanschaf van zonnepanelen rond 2020 ronduit lucratief zijn voor huishoudens. Vanaf 2020 zijn alle nieuwe woningen voorzien van zonnepanelen. In ons regenachtige land kunnen zonnepanelen op deze manier in 2030 maar liefst 15 tot 20% van de benodigde elektriciteit in Nederland leveren. Gecombineerd met grootschalige energiebesparingsprogramma’s – door energieleveranciers verantwoordelijk te maken voor besparingsdoelstellingen – zullen huishoudens tegen het eind van het volgend decennium eerder energieproducenten, dan consumenten zijn.

 

Een derde bron van duurzame energie met grote potentie, zowel warmte als elektriciteit, is geothermie. De eerste ervaringen in kassen en stadsverwarming zijn hoopgevend. Ondergrondse ruimtelijke ordening en mede-risicodragend investeren door de overheid, via Energie Beheer Nederland en de Investeringsbank, kan de komende jaren zorgen voor een enorme schaalvergroting van deze bron van duurzame warmte en elektriciteit die tegen 2030 ongeveer 30% van onze warmtebehoefte kan dekken.

kolencentrale

Ook op het gebied van mobiliteit zal een grote omwenteling plaatsvinden. Nu rijden de dure Tesla’s nog te vaak nog op kolenstroom. Maar in 2030 zal dat anders zijn. De prijs van elektrische auto’s daalt snel door innovatie en door nieuwe Europese normstelling. Nog voor 2025 zal een elektrische auto in aanschaf en gebruik goedkoper zijn dan diesel of benzineauto’s. Wanneer de overheid de komende jaren de introductie van nieuwe elektrische auto’s blijft stimuleren en in voldoende laadpalen voorziet, wordt elektrisch rijden overal mogelijk en ben je in het volgende decennium een dief van je eigen portemonnee als je nog een nieuwe benzineauto koopt.

“Nederland staat aan de vooravond van een revolutie. En we hebben alles in huis om die revolutie tot een succes te maken. Met duurzame groei en duurzame banen tot gevolg.”

Ik neem u mee naar een willekeurige wijk in 2030. Zonnedaken produceren de stroom en laden de elektrische auto’s op in de straat of laten de wasmachine, of die van de buren, draaien. In de avond komt de stroom grotendeels uit de auto’s die geparkeerd staan in de straat. Geleverde en verbruikte stroom wordt automatisch verrekend via slimme meters. Geen van de huizen heeft nog een gasaansluiting, want de combinatie van isolatie en warmtepompen maakt een cv ketel overbodig. Windmolens in het buitengebied, coöperatief eigendom van de wijkbewoners, leveren de extra stroom die nodig is voor de elektrische auto’s en voorzien in extra inkomsten voor de wijk. Energie is in 2030 schoon en van iedereen.

 

De laatste kolencentrale is al in 2025 dichtgegaan en er staan slechts nog enkele hoogefficiënte gascentrales, die ook deels op biogas draaien. Gaswinning in Groningen kan daarmee snel worden uitgefaseerd. En in plaats daarvan wordt Groningen het centrum van duurzame chemie, biogas en duurzaam bouwen. Met tienduizenden nieuwe banen als resultaat.

 

Met het juiste beleid draait de Nederlandse economie in 2030 op schone groei, in plaats van op vervuilende brandstoffen. Als we de juiste maatregelen nemen zullen de omvangrijke productie – en chemische industrie de komende jaren van fossiele grondstoffen overstappen op biogrondstof. In 2030 zijn de technieken zo ver dat we CO2 kunnen afvangen en als grondstof voor nieuwe materialen kunnen gebruiken. Dus CO2 uit de atmosfeer verwijderen, in plaats van steeds meer uitstoten. Als ons dat lukt is de Rotterdamse haven in 2030 net als nu nog steeds het grootste koolstofknooppunt van de wereld, maar wel totaal anders. Nu is het olie en kolen, dan is het biomateriaal en afgevangen CO2. Die omslag is mogelijk als we nu de doelen stellen en investeren in innovatie en nieuwe productie. Nederland staat aan de vooravond van een revolutie. En we hebben alles in huis om die revolutie tot een succes te maken. Met duurzame groei en duurzame banen tot gevolg.

 

Een genereuze en schone economie
Ons Nederland van 2030 komt er niet vanzelf. Het energieakkoord laat zien wat er mogelijk is als partijen krachten bundelen en de overheid ondersteunt en zekerheid biedt. Dat moeten we blijven doen. En meer. En er liggen enorme kansen. Want we zijn steengoed in duurzame energie, elektrisch transport, zonnepanelen en offshore energiewinning.

“Investeren in een duurzame economie levert niet alleen een schone toekomst, maar brengt ook die samenleving dichterbij waarin er voor iedereen en plek is. Een baan voor iedereen, van iedere opleidingsniveau.”

Investeren in een duurzame economie levert niet alleen een schone toekomst, maar brengt ook die samenleving dichterbij waarin er voor iedereen en plek is. Een baan voor iedereen, van iedere opleidingsniveau. Van de onderzoekers die de nieuwe innovaties bedenken en de ingenieurs die die ideeën uitwerken, tot de vaklieden die alles in elkaar zetten, de onderhoudsmonteurs, de installateurs, de scheepslieden. Een economie die leunt op een duurzame maakindustrie en niet louter op financiële dienstverlening of consultancy, heeft meer plaats voor meer mensen, van professor tot lasser. Een sociaaldemocratisch ideaal kan zo dichterbij gebracht worden.

 

Het vergt investeringen, ambitie, een overheid die bereid is om zelf te sturen in plaats van de toekomst van onze energievoorziening alleen aan de markt over te laten. Het vergt de bereidheid om samen te werken en langdurig vast te houden aan een uitgestippelde route om zekerheid te creëren en innovaties en investeren te stimuleren. Het vergt een investeringsbank, een klimaatwet en een Energieakkoord 2.0. Als we die bereidheid hebben zijn we tot grootse dingen in staat. De generatie van onze ouders bereikte de maan, onze generatie kan de zon grijpen en nieuwe dromen waarmaken. Mag ik u meenemen?

 

Diederik Samsom